Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ — Tết biển của ngư dân đất Sài Gòn
Mỗi độ rằm tháng Tám âm lịch, hàng trăm ghe thuyền ở Cần Giờ lại nối đuôi nhau ra khơi rước cá Ông — đại lễ hơn trăm năm tuổi của ngư dân thờ Thần Nam Hải, nay là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Giữa rằm tháng Tám âm lịch, khi trăng tròn treo trên cửa biển Cần Giờ, hàng trăm ghe thuyền trang hoàng cờ hoa nối đuôi nhau ra khơi trong tiếng trống hội. Đó là lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ — đại lễ của ngư dân thờ cá Ông, vị thần biển che chở cho những chuyến ra khơi bình an.
Lễ hội diễn ra tại Lăng Ông Thủy Tướng ở Cần Thạnh, nay thuộc xã Cần Giờ, Thành phố Hồ Chí Minh. Với lịch sử hơn một thế kỷ, lễ hội đã được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2013, và được người dân Cần Giờ coi như Tết biển của mình.
Nguồn gốc & ý nghĩa
Cá Ông là cách ngư dân miền biển gọi cá voi, loài linh ngư được tôn xưng là Thần Nam Hải hay Nam Hải Đại Tướng Quân. Theo niềm tin dân gian, cá Ông cứu giúp tàu thuyền gặp nạn, đưa người trôi dạt vào bờ. Khi một con cá Ông dạt vào bờ chết — ngư dân gọi là Ông lụy — cả vạn chài cùng lo an táng, để tang ba năm rồi cải táng, đưa xương Ông về thờ trong lăng.
Lăng Ông Thủy Tướng có từ khoảng giữa thế kỷ XVIII đến thế kỷ XIX, thờ Thần Nam Hải cùng các vị phối thờ như Bà Thủy Long, Tiêu Diện Đại Sĩ và Tiền vãng, Hậu vãng — tức bạn cũ, lái xưa. Xưa kia lễ cúng Ông diễn ra vào rằm tháng Ba âm lịch; đến năm Quý Sửu 1913, Ban quý tế Vạn Lạch Thạnh Phước định lệ tổ chức lễ hội vào ba ngày 15, 16 và 17 tháng Tám âm lịch hằng năm. Một số nguồn ghi việc dời lễ sang tháng Tám diễn ra năm 1914, tức chỉ một năm sau khi định lệ — các nguồn không thống nhất về mốc này.
Thời gian & địa điểm
Theo hồ sơ di sản, lễ hội diễn ra trong ba ngày 15, 16 và 17 tháng Tám âm lịch hằng năm, ngày 16 là ngày chính lễ với nghi thức rước Ông trên biển. Ngày tổ chức cụ thể có thể xê dịch đôi chút theo từng năm: kỳ lễ năm 2025 diễn ra vào 14, 15 và 16 tháng Tám âm lịch (tức 5–7/10/2025), còn lễ hội năm 2026 được mở rộng thành lễ hội cấp thành phố, diễn ra từ 23 đến 27/9. Vì ngày dương lịch thay đổi theo từng năm, du khách nên kiểm tra lịch chính thức trước khi đi.
Không gian trung tâm của lễ hội là Lăng Ông Thủy Tướng, nằm cuối đường Duyên Hải ở Cần Thạnh, kề bên chợ Cần Thạnh. Trong lăng lưu giữ bộ xương cá Ông dài 12 mét, được gọi là ngọc cốt: Ông lụy năm 1971, được ngư dân an táng, sau ba năm cải táng đưa về lăng, rồi được phục dựng và trưng bày trong tủ kính từ năm 2001. Lăng được dời về vị trí hiện nay năm 1952 và được xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp thành phố năm 2012.
Nghi lễ chính
Phần lễ mở đầu bằng lễ thượng đại kỳ (lễ treo cờ), lễ mừng công ngư dân và lễ cúng tiền hiền — tưởng nhớ các bậc tiền nhân có công khai phá, dựng xây vùng đất Cần Giờ. Tiếp đó là lễ cúng bạn cũ, lái xưa, tri ân những người đã chế tạo phương tiện, ngư cụ và những người đã khuất trên biển, theo đạo lý đền ơn đáp nghĩa của người Việt.
Nghi thức thiêng liêng nhất diễn ra vào sáng ngày chính lễ: các vị trong hội lăng trong trang phục chỉnh tề rước kiệu của Nam Hải Tướng Quân xuống thuyền rồng ra biển. Hàng trăm ghe thuyền trang hoàng cờ ngũ sắc, hoa giấy nối đuôi nhau hướng ra cửa biển. Đoàn ghe dừng tại khu vực tam giang khẩu — nơi hợp lưu của ba dòng sông Thị Vải, Soài Rạp và Lòng Tàu — để đọc văn tế giữa sóng nước, rồi quay về bờ, rước Ông về Lăng Ông Thủy Tướng.
Ngày cuối của lễ hội có lễ chánh tế, còn gọi là lễ tôn vương Ông Thủy Tướng theo sắc phong, với nghi thức đọc sắc phong và hát thờ; các nghi thức hát bội và xây chầu đại bội cũng được cử hành tại lăng, giữ đúng nghi thức cổ truyền. Trong các kỳ lễ gần đây, phần lễ còn có lễ viếng Nghĩa trang liệt sĩ Rừng Sác và dâng hương tại Đền thờ Anh hùng liệt sĩ Rừng Sác – Cần Giờ.
Hoạt động nổi bật
Nổi bật trong phần hội là hát bả trạo — diễn xướng dân gian gắn với đời sống chài lưới, tái hiện cảnh chèo thuyền, kéo lưới và cầu cho sóng yên biển lặng. Trong kỳ lễ năm 2025, đoàn bả trạo xã Phước Hải đã tham gia biểu diễn; hát bả trạo cũng là điểm nhấn trong chương trình khai mạc lễ hội năm 2026. Bên cạnh đó còn có hát bội, đờn ca tài tử, múa lân – sư – rồng và múa rối.
Phần hội còn có đua thuyền truyền thống của ngư dân, kéo co, leo cột, bóng chuyền, bóng đá mini, đua xe đạp và Giải Marathon Xanh Cần Giờ, cùng triển lãm ảnh và không gian ẩm thực hải sản địa phương. Trong kỳ lễ năm 2026, lễ hội còn có đoàn thuyền hoa đăng diễu hành trên biển và chương trình bắn pháo hoa nghệ thuật tại bãi biển Cần Giờ.
Kinh nghiệm tham dự
Cần Giờ cách trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 50 km; đường đi qua phà Bình Khánh rồi theo đường Rừng Sác xuyên qua khu rừng ngập mặn. Nên đi từ sớm, nhất là vào sáng ngày chính lễ, bởi đoàn rước Ông thường xuất phát vào buổi sáng và các tuyến đường quanh Lăng Ông Thủy Tướng rất đông người.
Khi vào lăng và tham dự phần lễ, nên ăn mặc lịch sự, giữ trật tự và tôn trọng không gian thờ tự; không chen lấn khi đoàn rước đi qua. Nên mang theo nước uống, mũ nón vì thời tiết vùng biển nắng gắt, và kết hợp chuyến đi với tham quan rừng ngập mặn Cần Giờ hay bãi biển 30 Tháng 4 gần đó. Hãy kiểm tra ngày tổ chức chính thức của năm đó vì lễ hội theo âm lịch nên ngày dương lịch thay đổi hằng năm.
Ý nghĩa văn hóa
Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2013 theo Quyết định số 3084/QĐ-BVHTTDL — một trong những biểu tượng văn hóa biển tiêu biểu của Thành phố Hồ Chí Minh. Lễ hội cầu cho biển yên sóng lặng, mùa bội thu, đồng thời tạ ơn Thần Nam Hải và tri ân tiền nhân. Hơn một thế kỷ trôi qua, nó vẫn gắn kết cộng đồng làng chài: người đi biển cầu bình an, thế hệ trẻ học về cội nguồn và tình yêu biển đảo.
Nguồn tham khảo
1. NSSC TP. Hồ Chí Minh, “Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ – Di sản Tết biển trăm năm” — https://hochiminh.nssc.gov.vn/le-hoi-nghinh-ong-can-gio/
2. Tuổi Trẻ, “Biển Cần Giờ mở hội Nghinh Ông, vạn ghe thuyền rộn rã ra khơi cầu bình an” — https://tuoitre.vn/dulichtphcm/bien-can-gio-mo-hoi-nghinh-eng-van-ghe-thuyen-ron-ra-ra-khoi-cau-binh-an-107104416.htm
3. Thanh Niên, “Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ 2025: Di sản ‘tết biển’ trăm năm” — https://thanhnien.vn/le-hoi-nghinh-ong-can-gio-2025-di-san-tet-bien-tram-nam-185250926162203139.htm
4. Vietnam National Administration of Tourism, “Welcoming the Lord Whale Festival” — https://www.vietnamtourism.org.vn/attractions/culture/festivals/welcoming-the-lord-whale-festival.html
5. Tiền Phong, “Nơi có bộ xương cá voi dài 12m và lễ hội tồn tại hơn 100 năm ở TP.HCM” — https://tienphong.vn/noi-co-bo-xuong-ca-voi-dai-12m-va-le-hoi-ton-tai-hon-100-nam-o-tphcm-post1564003.tpo
6. TTXVN, “Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ: Gìn giữ nét văn hóa đặc trưng vùng biển” — https://chinhsachcuocsong.vnanet.vn/le-hoi-nghing-ong-can-gio-gin-giu-net-van-hoa-dac-trung-vung-bien/25446.html
7. VOV World, “Das Nghinh Ong-Fest Can Gio – Kulturelles und grünes Tourismusziel” — https://vovworld.vn/de-DE/vietnam-entdecken/das-nghinh-ong-fest-can-gio-kulturelles-und-grunes-tourismusziel-1432562.vov
8. Báo Công Lý (qua Báo Mới), “Lễ hội Nghinh Ông TP.HCM: Kết nối không gian văn hóa biển” — https://baomoi.com/le-hoi-nghinh-ong-tp-hcm-ket-noi-khong-gian-van-hoa-bien-c56131349.epi



Thảo luận