Festival Huế — Khi cố đô bừng sáng thành sân khấu nghệ thuật

Ra đời năm 2000 từ một cuộc gặp gỡ Việt – Pháp, Festival Huế đã trở thành lễ hội văn hóa nghệ thuật quốc tế hai năm một lần của cố đô — nơi nhã nhạc cung đình, áo dài và đèn lồng sông Hương gặp gỡ nghệ thuật thế giới giữa lòng Di sản thế giới.

Ngọ Môn rực đèn về đêm, nhìn từ trong Đại Nội

Mỗi hai năm một lần, cố đô Huế lại bừng sáng: Đại Nội rực đèn, Quảng trường Ngọ Môn vang tiếng trống hội, những đoàn nghệ thuật từ khắp thế giới đổ về bên dòng sông Hương. Đó là Festival Huế, lễ hội văn hóa nghệ thuật quốc tế lớn nhất của cố đô.

Không giống một lễ hội truyền thống gắn với một ngày giỗ hay một ngôi đền, Festival Huế là một lễ hội đương đại được tạo ra để tôn vinh và quảng bá di sản: nhã nhạc cung đình, áo dài, ca Huế và cả một quần thể di tích đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới.

Nguồn gốc & ý nghĩa

Festival Huế khởi nguồn từ Festival Việt – Pháp năm 1992 giữa thành phố Huế và tổ chức Codev của Pháp. Từ kết quả bước đầu đó, tỉnh Thừa Thiên Huế hình thành ý tưởng tổ chức một festival quy mô lớn hơn, và tháng 10 năm 1998, Chính phủ đã cho phép tỉnh phối hợp với Đại sứ quán Pháp tổ chức Festival Huế 2000.

Kỳ đầu tiên mang chủ đề “Huế – thành phố của nghệ thuật sống”, diễn ra trong 12 ngày đêm, từ ngày 8 đến 19 tháng 4 năm 2000, với hơn 30 đoàn nghệ thuật Việt Nam và Pháp, trên 1.000 nghệ sĩ, thu hút hơn 410.000 lượt người tham dự. Người Huế gọi đó là “Festival hồi sinh”, bởi nó diễn ra ngay sau hai trận lũ lịch sử cuối năm 1999.

Từ thành công đó, Festival Huế được tổ chức định kỳ hai năm một lần và dần trở thành thương hiệu văn hóa của cố đô. Tính đến kỳ năm 2024, Festival Huế đã trải qua 12 kỳ tổ chức — festival quốc tế đầu tiên của Việt Nam.

Thời gian & địa điểm

Festival Huế diễn ra hai năm một lần, vào các năm chẵn, với tuần lễ cao điểm thường rơi vào tháng 6. Trung tâm của lễ hội là Đại Nội Huế: Quảng trường Ngọ Môn là nơi khai hội, Điện Kiến Trung làm sân khấu cho đêm khai mạc, còn sông Hương và các tuyến phố chính trở thành sân khấu ngoài trời. Từ năm 2022, festival được tổ chức theo mô hình bốn mùa — Xuân, Hạ, Thu, Đông — dàn trải cả năm.

Festival Huế 2026 có chủ đề “Di sản văn hóa với hội nhập và phát triển”. Theo kế hoạch của UBND thành phố Huế, các hoạt động kéo dài suốt năm 2026: lễ khai mạc ngày 25 tháng 4 năm 2026 tại Quảng trường Ngọ Môn, và điểm nhấn là Tuần lễ Festival Nghệ thuật Quốc tế Huế 2026 từ ngày 13 đến 18 tháng 6 năm 2026, với gần 80 chương trình và sự kiện.

Chương trình chính

Mở đầu mỗi kỳ festival là các nghi lễ cung đình được tái hiện trong Đại Nội. Lễ Ban Sóc — nghi lễ công bố lịch năm mới của triều đình xưa — được tái hiện vào ngày đầu năm tại Ngọ Môn, cùng Lễ Thướng Tiêu (dựng nêu) và Tết Hoàng cung. Buổi “Khai hội” tại Quảng trường Ngọ Môn kết hợp diễn xướng nghi lễ cung đình — kèn lệnh, trống hội, khai hỏa đại bác — với các màn hoạt náo đường phố.

Linh hồn âm nhạc của lễ hội là nhã nhạc cung đình Huế, loại hình âm nhạc tao nhã từng chỉ trình diễn trong cung cấm triều Nguyễn. Ngày 7 tháng 11 năm 2003, UNESCO đã vinh danh Nhã nhạc – âm nhạc cung đình Việt Nam là Kiệt tác di sản văn hóa phi vật thể và truyền khẩu của nhân loại — di sản phi vật thể đầu tiên của Việt Nam được thế giới công nhận.

Hoạt động nổi bật

Lễ hội đường phố “Sắc màu văn hóa” là hoạt động được chờ đợi nhất: các đoàn nghệ thuật trong nước và quốc tế quảng diễn dọc các trục đường chính của thành phố, mang theo âm nhạc, vũ điệu và trang phục của quê hương mình. Tuần lễ Festival Huế 2024 quy tụ nghệ sĩ đến từ 8 quốc gia.

Trong khuôn khổ Festival Huế 2026, Tuần lễ Áo dài Huế diễn ra từ ngày 3 đến 10 tháng 7 với chủ đề “Áo dài Huế – Dòng chảy di sản và hội nhập”, mở đầu bằng đêm hội áo dài bên bờ sông Hương. Tuần lễ được tổ chức đúng dịp giỗ Võ vương Nguyễn Phúc Khoát (20 tháng 5 Âm lịch) — vị chúa Nguyễn có công định hình trang phục truyền thống của người Việt — với lễ dâng hương tại lăng Trường Thái và diễu hành trong Đại Nội.

Sông Hương về đêm là một sân khấu khác của festival. Vào mùa thu, Hội đèn lồng quốc tế mang đèn lồng của nhiều quốc gia về trưng bày, rước đèn và múa lân, cùng nghi thức múa Lục cúng hoa đăng trong Đại Nội. Huế cũng đang phát triển lễ hội ánh sáng thành thương hiệu riêng: Lễ hội Ánh sáng quốc tế Huế dự kiến tổ chức từ ngày 11 đến 13 tháng 6 năm 2027 trên sân khấu nổi ven sông Hương, với các đội thi quốc tế trình diễn ánh sáng trên mặt nước và bằng drone.

Bên cạnh đó, mỗi kỳ festival còn có đêm nhạc Trịnh Công Sơn, các buổi hòa nhạc bên sông Hương, Hành trình Bún Việt giới thiệu ẩm thực các vùng miền, và “Chợ quê ngày hội” tái hiện phiên chợ quê với món ăn, trò chơi dân gian và nghề thủ công truyền thống.

Kinh nghiệm tham dự

Nên đến Huế vào đúng Tuần lễ Festival Nghệ thuật Quốc tế — thường là giữa tháng 6 của năm chẵn — để xem được nhiều chương trình nhất. Một số chương trình trong Đại Nội, như đêm khai mạc, có bán vé và số chỗ hạn chế, nên cần theo dõi thông tin và đặt vé sớm qua các kênh chính thức. Ngược lại, lễ hội đường phố và nhiều hoạt động ven sông Hương mở cửa tự do.

Tháng 6 ở Huế nắng nóng, thường có mưa rào bất chợt vào buổi chiều, nên du khách nên tham quan Đại Nội và các di tích vào buổi sáng, nghỉ trưa, rồi trở lại xem biểu diễn vào buổi tối — cũng là lúc các chương trình đặc sắc nhất diễn ra. Đi bộ hoặc thuê xe đạp là cách hợp lý để di chuyển trong khu vực trung tâm, vì nhiều tuyến phố dành cho lễ hội.

Ý nghĩa văn hóa

Festival Huế ra đời từ một nhu cầu rất thực tế: quần thể di tích cố đô Huế được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1993, nhưng di sản ấy cần được “sống” chứ không chỉ được bảo tồn sau các bức tường thành. Festival đã làm được điều đó: nhã nhạc ra quảng trường, áo dài ra đường phố, các nghi lễ triều Nguyễn trở lại trước mắt công chúng. Sau hơn hai thập kỷ, Festival Huế đã trở thành thương hiệu gắn liền với hình ảnh “thành phố Festival” của Huế.

Nguồn tham khảo

1. TTXVN, “Festival Huế – khẳng định thương hiệu qua từng năm” — https://nvsk.vnanet.vn/festival-hue-khang-dinh-thuong-hieu-qua-tung-nam-1-147051.vna

2. UBND thành phố Huế, Kế hoạch số 500/KH-UBND về tổ chức các hoạt động Festival Huế 2026 (31/12/2025) — https://cdn.thuvienphapluat.vn/phap-luat/2022-2/PTA/K%E1%BA%BF-ho%E1%BA%A1ch-500-KH-UBND.pdf

3. VietnamPlus, “Khám phá chuỗi lễ hội đặc sắc tại Festival Huế 2026” — https://www.vietnamplus.vn/festival-hue-2026-chuoi-hoat-dong-dac-sac-trong-le-hoi-mua-ha-kinh-thanh-toa-sang-post1100913.vnp

4. Sở Du lịch Thừa Thiên Huế, “Tổng hợp các chương trình đặc sắc của Festival Huế 2024 – Thông tin mua vé” — http://huetourism.gov.vn/tong-hop-cac-chuong-trinh-dac-sac-cua-festival-hue-2024-%E2%80%93-thong-tin-mua-ve/?pid=MjMyNTZ8Y3NkbGRs0

5. TTXVN, “20 năm Nhã nhạc – âm nhạc Cung đình Việt Nam được vinh danh là Di sản thế giới” — https://nvsk.vnanet.vn/20-nam-nha-nhac-am-nhac-cung-dinh-viet-nam-duoc-vinh-danh-la-di-san-the-gioi-20-nam-no-luc-bao-ton-va-lan-toa-1-34492.vna

6. Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế, “Tuần lễ Áo dài Huế 2026: Lan tỏa giá trị di sản, tôn vinh bản sắc Việt” — https://svhttdl.hue.gov.vn/tin-trong-tinh/tuan-le-ao-dai-hue-2026-lan-toa-gia-tri-di-san-ton-vinh-ban-sac-viet.html

7. VietBao, “Huế tổ chức lễ hội trình diễn ánh sáng trên sông Hương” (31/10/2026) — https://vietbao.vn/hue-to-chuc-le-hoi-trinh-dien-anh-sang-tren-song-huong-614016.html

Thảo luận

Đọc tiếp trong Lễ Hội

Xem tất cả