Văn khấn lễ Tất niên — cúng tạ ơn gia tiên và thần linh chiều cuối năm (29 Tết)

Lễ tất niên là bữa cơm cuối năm sum họp cả gia đình, tạ ơn thần linh và tổ tiên đã phù hộ suốt một năm qua. Bài viết giới thiệu ý nghĩa, mâm cúng và toàn văn bài khấn tất niên theo sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam — lưu ý: Tết Đinh Mùi 2027 không có ngày 30 Tết, lễ tất niên cúng vào 29 tháng Chạp, thứ Sáu ngày 5/2/2027.

Bàn thờ gia tiên với mâm cỗ Tết bày trước bàn thờ, hương đang cháy

Mở đầu

Tất niên là lễ cúng cuối cùng của năm cũ, diễn ra vào ngày cuối cùng của tháng Chạp. Sau một năm làm lụng, cả gia đình sum họp quanh mâm cơm tất niên để tạ ơn thần linh và tổ tiên đã phù hộ, đồng thời mời các vị về đón Tết cùng con cháu. Vì thế, lễ tất niên còn được gọi là “bữa cơm đoàn viên” — bữa cơm khép lại năm cũ và mở ra năm mới.

Khác với lễ giao thừa diễn ra vào khoảnh khắc chuyển giao giữa hai năm, lễ tất niên là lễ cúng trong nhà, trước bàn thờ gia tiên, thường làm vào buổi chiều hoặc tối ngày cuối năm. Bài khấn tất niên vì thế vừa là lời tạ ơn, vừa là lời trình báo tổng kết một năm, và là lời mời tổ tiên về “vui Tết, đón xuân cùng con cháu”.

Thời gian & ý nghĩa

Năm Đinh Mùi 2027 có một điểm đặc biệt cần lưu ý: tháng Chạp năm Bính Ngọ chỉ có 29 ngày, nên năm nay không có ngày 30 Tết. Ngày cuối năm — ngày làm lễ tất niên — là 29 tháng Chạp, tức thứ Sáu ngày 5 tháng 2 năm 2027 dương lịch; mùng 1 Tết Đinh Mùi là thứ Bảy ngày 6 tháng 2 năm 2027. Nói cách khác, năm nay lễ tất niên cúng sớm hơn một ngày so với những năm tháng Chạp đủ 30 ngày.

Vì vậy, khi đọc văn khấn trong năm nay, gia chủ đọc “Hôm nay là ngày 29 tháng Chạp năm Bính Ngọ”, chứ không đọc “ngày 30 tháng Chạp” như trong các bản in chung. Nhiều trang mạng vẫn ghi “30 Tết 2027 là ngày 5/2/2027” — đó chỉ là cách gọi nôm na ngày cuối năm, không đúng theo âm lịch, và gia chủ không nên lấy câu đó làm ngày ghi trong bài khấn.

Về giờ cúng, theo lịch Vạn niên được VietnamNet dẫn lại, trong ngày 29 tháng Chạp năm nay có các khung giờ hoàng đạo: giờ Thìn (7–9 giờ), giờ Tỵ (9–11 giờ), giờ Thân (15–17 giờ) và giờ Dậu (17–19 giờ); theo quan niệm phong thủy, giờ Dậu được xem là khung giờ đẹp nhất để cúng khấn. Tuy nhiên, nhà nghiên cứu văn hóa Phạm Đình Hải cũng lưu ý tùy tình hình cụ thể, các gia đình có thể cúng vào buổi trưa hoặc chiều tối. Lễ tất niên theo truyền thống thường làm vào buổi chiều hoặc tối, khi cả nhà đã sum họp đầy đủ.

Sắm lễ (mâm cúng)

Mâm lễ cúng tất niên gồm hương hoa, vàng mã, đèn nến, trầu cau, rượu, cùng mâm cỗ mặn dâng lên bàn thờ. Theo sách “Thờ cúng cổ truyền Việt Nam — nghi lễ và thực hành nghi lễ” được Dân trí dẫn lại, mâm lễ có thể là lễ chay, lễ mặn hoặc cả hai loại, tùy theo điều kiện và tập tục của mỗi gia đình.

Mâm cỗ tất niên khác nhau theo vùng miền. Theo nghệ nhân ẩm thực Ánh Tuyết (Hà Nội) được VietnamNet dẫn lời: mâm cỗ miền Bắc nói chung và người Hà Nội nói riêng thường có xôi gấc, bánh chưng, dưa hành muối, nem, giò thủ, gà luộc và thịt đông, cùng các món như bóng xào thập cẩm, canh măng, miến xào mề gà. Mâm cỗ miền Trung thường có ít nhất 7 món, thêm bánh tét hoặc bánh chưng, thịt luộc, tôm chua, nem chua, ram, gỏi, và không thể thiếu thịt muối hoặc thịt ngâm mắm. Mâm cỗ miền Nam không thể thiếu thịt kho trứng và canh khổ qua nhồi thịt, cùng bánh tét với đủ loại nhân mặn ngọt.

Dù mâm cao cỗ đầy hay đơn giản, điều quan trọng nhất của lễ tất niên vẫn là lòng thành và sự sum họp: cả nhà cùng dọn dẹp bàn thờ, cùng nấu một bữa cơm cuối năm và cùng ngồi lại với nhau trước khi bước sang năm mới.

Bài văn khấn (toàn văn)

Dưới đây là toàn văn bài văn khấn lễ tất niên theo sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam (Nhà xuất bản Văn hóa — Thông tin), như báo VietnamNet đã đăng tải. Những chỗ để trống (…), gia chủ điền họ của gia đình, họ tên người khấn và địa chỉ nơi ở. Câu ngày tháng trong bài đã ghi đúng cho năm nay: ngày 29 tháng Chạp năm Bính Ngọ.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.

Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu Thổ, chư vị Tôn thần.

Con kính lạy ngài Kim niên Đương cai Thái Tuế chí đức Tôn thần.

Con kính lạy các ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương.

Con kính lạy ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa Tôn thần.

Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ Thổ, Long mạch, Tài thần, Bản gia Táo quân, cùng tất cả các vị thần linh cai quản trong xứ này.

Con kính lạy chư gia Cao tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, Tiên linh nội ngoại họ …

Hôm nay là ngày 29 tháng Chạp năm Bính Ngọ.

Tín chủ (chúng) con là: …

Ngụ tại: …

Trước án kính cẩn thưa trình: Đông tàn sắp hết, năm kiệt tháng cùng, xuân tiết gần kề, minh niên sắp tới.

Chúng con cùng toàn thể gia quyến sắm sanh phẩm vật hương hoa, cơm canh thịnh soạn, sửa lễ tất niên, dâng cúng Thiên địa Tôn thần, phụng hiến tổ tiên, truy niệm chư linh.

Theo như thường lệ tuế trừ cáo tế cúi xin chư vị tôn thần, liệt vị gia tiên, bản xứ tiền hậu chư vị hương linh giáng lâm án tọa, phủ thùy chứng giám, thụ hưởng lễ vật phù hộ cho toàn gia lớn bé, trẻ già bình an thịnh vượng luôn luôn mạnh khoẻ, mọi sự bình an, vạn sự tốt lành, gia đình hoà thuận.

Thành tâm bái thỉnh, cúi xin chư vị tôn thần và gia tiên nội ngoại chứng giám phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)

Cách khấn & lưu ý

Trước giờ cúng, gia chủ lau dọn bàn thờ, bày mâm lễ và mâm cỗ, thắp hương rồi đứng trước bàn thờ, chắp tay thành kính đọc bài văn khấn rõ ràng, chậm rãi. Người đọc thường là gia chủ hoặc người lớn tuổi nhất trong nhà.

Sau khi đọc xong bài khấn, gia chủ vái ba lạy, đợi hương cháy gần hết thì hóa vàng mã, hạ lễ, rồi cả nhà cùng dùng bữa cơm tất niên. Lễ tất niên cũng là dịp mời người thân, bạn bè đến quây quần, chia sẻ niềm vui sau một năm làm việc, học tập.

Lưu ý về các bản văn khấn: ngoài bản trên, còn lưu hành một bản dài hơn, trong đó sau câu “phù hộ cho toàn gia…” có thêm đoạn “Độ cho chúng con mọi duyên thuận lợi, công việc hanh thông. Người người được chữ bình an, tháng ngày được hưởng phần lợi lộc. Âm phù dương trợ, sở nguyện tòng tâm. Bốn mùa không hạn ách nào xâm, tám tiết có điềm lành tiếp ứng.” và kết thúc bằng “Cẩn cáo!” thay vì “Thành tâm bái thỉnh…”. Bản này được VietnamPlus (Thông tấn xã Việt Nam) và Báo Hà Tĩnh đăng tải. Gia đình nào vẫn đọc bản dài ấy từ nhiều năm nay thì cứ giữ theo nếp nhà mình; bản ngắn dùng trong bài này là bản được in trong sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam và được VietnamNet đăng tải.

Một vài khác biệt nhỏ khác giữa các bản in: có bản ghi “phù hộ cho toàn gia lớn bé trẻ già bình an thịnh vượng, bách sự như ý, vạn sự tốt lành, luôn luôn mạnh khoẻ, gia đình hoà thuận”, còn bản dùng trong bài này ghi “…bình an thịnh vượng luôn luôn mạnh khoẻ, mọi sự bình an, vạn sự tốt lành, gia đình hoà thuận”. Có bản (Dân trí) ghi ngày khấn là “ngày 30 Tết (29 Tết)” để dùng chung cho cả năm đủ và năm thiếu. Những khác biệt này chỉ là cách in khác nhau của cùng một bài khấn cổ truyền, không làm thay đổi ý nghĩa của lễ.

Nguồn tham khảo

VietnamNet — “Cách cúng tất niên tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 đầy đủ chi tiết” (đăng ngày 15/2/2026): https://vietnamnet.vn/cach-cung-tat-nien-tet-nguyen-dan-binh-ngo-2026-day-du-chi-tiet-2488161.html

VietnamNet / Infonet — “Bài cúng tất niên theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam”: https://infonet.vietnamnet.vn/bai-cung-tat-nien-theo-van-khan-co-truyen-viet-nam-5013357.html

VietnamNet — “Bài cúng tất niên theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam” (bản đăng trước đây): https://vietnamnet.vn/bai-cung-tat-nien-theo-van-khan-co-truyen-viet-nam-353655.html

Báo Dân trí — “Văn khấn cúng tất niên và gợi ý về mâm cỗ cúng tất niên 3 miền” (28/1/2025): https://dantri.com.vn/doi-song/van-khan-cung-tat-nien-va-goi-y-ve-mam-co-cung-tat-nien-3-mien-20250127064402088.htm

Báo Hà Tĩnh — “Văn khấn Gia Tiên ngày 30 Tết Bính Ngọ 2026”: https://baohatinh.vn/tv/van-khan-gia-tien-ngay-30-tet-binh-ngo-2026-30345.html

VietnamPlus (Thông tấn xã Việt Nam) — “Tổng hợp chi tiết 12 bài văn khấn thường dùng trong dịp Tết Nguyên đán”: https://www.vietnamplus.vn/tong-hop-chi-tiet-12-bai-van-khan-thuong-dung-trong-dip-tet-nguyen-dan-post1006400.vnp

FPT — “Tết Bính Ngọ 2026 có 30 Tết không? Đếm ngược Tết 2026”: https://fpt.vn/tin-tuc/tet-binh-ngo-2026-co-30-tet-khong-13606.html

Thiên Tuệ — “Tết Bính Ngọ 2026: lịch các mốc, cúng lễ và vận hạn năm mới”: https://thientue.vn/tet-binh-ngo-2026.html

Thảo luận

Đọc tiếp trong Văn Hoá

Xem tất cả