Văn khấn lễ Giao thừa ngoài trời: cúng trời đất đêm giao thừa Tết Đinh Mùi 2027
Lễ cúng giao thừa ngoài trời là nghi thức “tống cựu nghênh tân” — tiễn quan Hành khiển năm Bính Ngọ, đón quan Hành khiển năm Đinh Mùi — diễn ra lúc giao thừa đêm 29 tháng Chạp (thứ Sáu 05/02/2027, vì năm nay không có 30 Tết). Bài viết có toàn văn bài khấn, mâm lễ và cách hành lễ.

Lễ cúng giao thừa ngoài trời, còn gọi là lễ Trừ tịch, là nghi lễ mở đầu cho Tết Nguyên đán của người Việt. Vào thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, gia chủ bày mâm lễ ngoài sân, thắp hương dâng trời đất, tiễn vị quan Hành khiển của năm cũ về trời và nghênh đón vị quan Hành khiển của năm mới xuống cai quản nhân gian.
Khác với mâm cúng trong nhà dâng lên gia tiên và các vị thần giữ nhà, mâm cúng ngoài trời hướng tới các vị thần cai quản chung cả cõi nhân gian. Theo sách Văn khấn Nôm truyền thống, việc bàn giao công việc giữa hai vị Hành khiển diễn ra rất khẩn trương giữa không trung, các vị thần không bước chân vào nhà riêng, nên lễ “tống cựu nghênh tân” phải được làm ngoài trời — trước sân hoặc trước cửa nhà.
Thời gian và ý nghĩa
Tết Đinh Mùi 2027 có một điểm đặc biệt cần nhớ: tháng Chạp năm Bính Ngọ chỉ có 29 ngày, nên năm nay không có ngày 30 Tết. Đêm giao thừa là đêm thứ Sáu, ngày 5 tháng 2 năm 2027 dương lịch (tức đêm 29 tháng Chạp năm Bính Ngọ), và mùng 1 Tết Đinh Mùi là thứ Bảy, ngày 6 tháng 2 năm 2027. Gia đình cần sắp xếp lễ tất niên và lễ giao thừa sớm hơn một ngày so với những năm có 30 Tết, đừng chờ sang “đêm 30” vì năm nay không có đêm đó.
Giờ cúng chuẩn là giờ Tý, từ 23 giờ đêm 29 tháng Chạp đến 1 giờ sáng mùng 1, đẹp nhất là đúng 0 giờ — thời khắc năm cũ vừa qua, năm mới vừa tới. Nhà nghiên cứu văn hóa Ngô Hương Giang, trả lời Báo Tiền Phong, khuyên nên cúng trong khung giờ từ 23 giờ 10 phút đến 0 giờ 40 phút, tránh cúng quá sớm khi các quan Hành khiển chưa vi hành hay quá muộn làm giảm ý nghĩa của nghi lễ.
Trong đêm giao thừa năm nay, lễ ngoài trời tiễn quan Hành khiển năm Bính Ngọ là Tấn Vương Hành Khiển, Thiên Hao chi Thần, Nhân Tào Phán quan, và đón quan Hành khiển năm Đinh Mùi là Tống Vương Hành Khiển, Ngũ Đạo hành binh chi Thần, Lâm Tào Phán quan. Thiên can Đinh thuộc hành Hỏa, nên bài vị, mũ áo và đồ cúng tượng trưng cho quan Hành khiển năm nay thường dùng màu đỏ. Lễ cúng ngoài sân theo quan niệm xưa còn mang ý phát tâm cho những linh hồn không nơi nương tựa và tẩy trừ ma quỷ.
Sắm lễ: mâm cúng giao thừa ngoài trời
Mâm cúng giao thừa ngoài trời không cần quá cầu kỳ, nhưng phải tươm tất, sạch sẽ và đủ lễ vật. Dưới đây là những lễ vật theo nghi thức truyền thống; gia đình có thể điều chỉnh theo phong tục địa phương và điều kiện của mình, quan trọng nhất vẫn là lòng thành.
Gà trống luộc nguyên con, mỏ ngậm một bông hoa hồng đỏ — lễ vật chính của mâm cúng ngoài trời, biểu tượng của dương khí và sự mạnh mẽ. Ở một số nơi, gia đình thay gà bằng thủ lợn luộc.
Xôi gấc đỏ tươi, tượng trưng cho may mắn, hoặc một chiếc bánh chưng xanh vuông vắn, biểu tượng của đất trời và sự trọn vẹn.
Mâm ngũ quả tươi, đủ năm loại quả đẹp mắt tượng trưng cho ngũ hành, cùng một bình hoa tươi mang sắc xuân như cúc vàng, hoa đào hay hoa mai.
Trầu cau têm cánh phượng, ba chén rượu trắng và ba chén trà hoặc nước trắng, dâng lên trước án.
Một chén gạo và một chén muối — hai lễ vật không thể thiếu trong lễ cúng ngoài trời, gắn với ý nghĩa trừ tịch, tẩy trừ điều xấu của năm cũ.
Hương thơm, đèn dầu hoặc một đôi nến đỏ, vàng mã, cùng mũ áo và bài vị của quan Hành khiển năm Đinh Mùi — bài vị và mũ áo dùng màu đỏ, vì thiên can Đinh thuộc hành Hỏa.
Gia đình theo đạo Phật hoặc muốn giữ sự thanh tịnh có thể thay mâm cỗ mặn bằng mâm chay gồm xôi, chè, bánh kẹo, hoa quả và nước ngọt. Lễ vật có thể giản lược theo điều kiện, nhưng bàn lễ phải sạch sẽ, đặt ở sân thoáng đãng, quay mặt ra hướng trời.
Bài văn khấn lễ giao thừa ngoài trời
Dưới đây là toàn văn bài văn khấn giao thừa ngoài trời cho năm Đinh Mùi 2027 — bài khấn cổ truyền đăng trên Báo Tiền Phong, đã đối chiếu với bản Văn khấn Nôm truyền thống (VietnamNet) và sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam (FPT Shop). Khi đọc, gia chủ điền họ tên, tuổi và địa chỉ của mình vào chỗ trống.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Kính lạy:
Đức Đương lai hạ sinh Di Lặc Tôn Phật
Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị Tôn Thần.
Ngài Cựu Niên Tấn Vương, Thiên Hao chi Thần, Nhân Tào Phán quan.
Tân niên Tống Vương, Ngũ Đạo hành binh chi Thần, Lâm Tào Phán quan.
Bản xứ Thổ địa phúc đức chính thần, Ngũ phương long mạch điền chủ tiếp dẫn tài thần
Nay là phút giao thừa giữa năm Bính Ngọ và Đinh Mùi.
Chúng con là................. tuổi:...........
Ngụ tại ..............................................
Phút thiêng giao thừa vừa tới, năm cũ qua đi, đón mừng năm mới, tam dương khai thái, vạn tượng canh tân. Nay Ngài Thái Tuế tôn thần trên vâng lệnh Thượng Đế giám sát vạn dân, dưới bảo hộ sinh linh tảo trừ yêu nghiệt. Quan cũ về triều đế khuyết, lưu phúc lưu ân. Quan mới xuống thay, thể đức hiếu sinh, ban tài tiếp lộc. Nhân buổi tân xuân, tín chủ chúng con thành tâm sửa biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án. Cúng dâng Phật Thánh, dâng hiến Tôn Thần, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.
Chúng con kính mời: Ngài Cựu niên Đương cai, Ngài Tân niên Đương cai Thái Tuế Chí đức Tôn thần, Ngài Bản cảnh Thành Hoàng, Chư vị Đại Vương, Ngài Bản xứ Thần Linh Thổ Địa, Phúc Đức Chính Thần, các Ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch Tài Thần, Bản gia Táo Quân và chư vị Thần Linh cai quản ở trong xứ này. Cúi xin giáng lâm trước án thụ hưởng lễ vật.
Nguyện cho tín chủ: Minh niên khang thái, trú dạ cát tường. Thời thời được chữ bình an, gia đạo hưng long thịnh vượng.
Giãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Nam mô Bồ tát Ma ha tát đại chứng minh.
(Lạy 3 lạy)
Cách khấn và lưu ý
Thứ tự hành lễ là nguyên tắc quan trọng nhất trong đêm giao thừa: cúng ngoài trời trước, rồi mới vào cúng trong nhà. Theo quan niệm dân gian, các quan Hành khiển chỉ lướt qua chứng giám lễ vật ngoài trời trong lúc bàn giao khẩn trương; khi việc nghênh đón tân quan hoàn tất, thần linh bản xứ và tổ tiên mới thảnh thơi ngự về hưởng lễ của con cháu trong nhà.
Người chủ lễ thường là gia chủ hoặc trưởng nam, ăn mặc chỉnh tề, rửa tay sạch sẽ trước khi thắp hương. Khi khấn, gia chủ đọc to, rõ ràng từng câu, giữ tâm thế bình tĩnh, trang trọng, không nói vấp. Trước khi đọc, điền đầy đủ họ tên, tuổi và địa chỉ vào những chỗ trống trong bài khấn.
Khi hết ba tuần nhang, gia chủ mới vái tạ và hóa vàng mã, văn sớ ở vị trí an toàn, tránh xa vật dễ cháy. Trong suốt buổi lễ, cả nhà giữ không khí trang nghiêm, không to tiếng, cãi cọ hay nói lời xui xẻo, để năm mới bắt đầu trong sự hòa thuận.
Gia đình sống ở chung cư không có sân riêng nên hạn chế đặt lễ ở ban công tầng cao, vì thiếu tính giao hòa sát mặt đất; có thể xuống sân chung của tòa nhà ở tầng một để bày lễ, hoặc linh hoạt chỉ làm mâm cúng trang trọng dâng thần linh và gia tiên ngay trong nhà.
Lưu ý về các biến thể của văn bản: danh vị quan Hành khiển có nhiều cách ghi trong các nguồn hiện nay. Với quan Hành khiển năm Đinh Mùi (năm mới), đa số nguồn ghi “Tống Vương, Ngũ Đạo hành binh chi Thần, Lâm Tào Phán quan” — một số nơi ghi “Tổng Vương” hoặc “Tông Vương”; bài này dùng bản Tống Vương theo các nguồn đã đối chiếu (Phong Thủy Tường Minh, Thiên Tuệ). Với quan Hành khiển năm Bính Ngọ (năm cũ), bản Văn khấn Nôm truyền thống và đa số báo ghi “Tấn Vương, Thiên Hao chi Thần, Nhân Tào Phán quan”, còn một số nguồn (FPT Shop, Hoa Tiêu) ghi “Tần Vương, Thiên Mao hành binh chi thần, Ngọc Tào phán quan”; bài này dùng bản Tấn Vương theo sách Văn khấn Nôm truyền thống. Ngoài ra, “tam dương khai thái” có bản ghi “tam dương khang thái”, “quan cũ về triều đế khuyết” có bản ghi “cửa khuyết”, và phần kết của bản Văn khấn cổ truyền dài hơn, kết bằng “Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)”. Dù dùng biến thể nào, gia chủ cũng nên đọc nguyên văn theo một bản thống nhất, không tự ý sửa lời khấn.
Nguồn tham khảo
1. VietnamNet — “Bài khấn giao thừa ngoài trời, trong nhà theo Văn khấn nôm truyền thống” (theo Thượng tọa Thích Viên Thành, Văn khấn Nôm truyền thống, NXB Thanh Hóa): https://vietnamnet.vn/bai-khan-giao-thua-ngoai-troi-trong-nha-theo-van-khan-nom-truyen-thong-353929.html
2. Báo Tiền Phong — “Văn khấn cúng Giao thừa đầy đủ nhất” (bản văn khấn ngoài trời năm Bính Ngọ 2026; ý kiến nhà nghiên cứu văn hóa Ngô Hương Giang về giờ cúng): https://tienphong.vn/van-khan-cung-giao-thua-day-du-nhat-post1821226.tpo
3. FPT Shop — “Văn khấn giao thừa chuẩn phong tục ngoài trời và trong nhà” (trích sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam; bảng danh vị 12 vị Hành khiển): https://fptshop.com.vn/tin-tuc/for-gamers/van-khan-giao-thua-215504
4. Sóc Trăng Tourism — “Chuẩn bị mâm cúng Giao Thừa ngoài trời đẹp và đầy đủ lễ vật” (thành phần mâm cúng ngoài trời): https://soctrangtourism.vn/mam-cung-giao-thua-ngoai-troi/
5. Lịch Tết Đinh Mùi 2027: tháng Chạp năm Bính Ngọ chỉ có 29 ngày, giao thừa đêm thứ Sáu 05/02/2027, mùng 1 thứ Bảy 06/02/2027 — Thư Viện Pháp Luật: https://thuvienphapluat.vn/phap-luat/ho-tro-phap-luat/tet-nam-nay-vao-ngay-bao-nhieu-duong-tet-am-lich-2027-vao-ngay-bao-nhieu-duong-mung-1-tet-ngay-may--212348-299892.html và MTV: https://mtv.vn/tet-2027-vao-ngay-nao/
6. Phong Thủy Tường Minh — “Bài khấn Giao Thừa năm mới 2027 Đinh Mùi niên — Lễ ngoài trời” (danh vị Hành khiển năm Đinh Mùi 2027: Tống Vương Hành khiển, Ngũ Đạo Hành Binh Chi Thần, Lâm Tào Phán Quan): https://www.phongthuytuongminh.com/vi/bai-khan-giao-thua-nam-moi-2027-dinh-mui-nien-le-ngoai-troi-06022027-dl.html
7. Thiên Tuệ — “Văn khấn giao thừa năm Đinh Mùi 2027” (danh vị Hành khiển năm Đinh Mùi 2027): https://thientue.vn/van-khan-giao-thua.html



Thảo luận