Văn khấn rằm tháng Giêng — Tết Nguyên Tiêu năm Đinh Mùi 2027
Rằm tháng Giêng, Tết Nguyên Tiêu, là lễ lớn đầu năm: cúng Phật, cúng thần linh và gia tiên để cầu bình an, may mắn cho cả năm Đinh Mùi. Bài viết trích nguyên văn bài văn khấn gia tiên theo sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam, kèm hướng dẫn sắm lễ và cách khấn.

Rằm tháng Giêng, còn gọi là Tết Nguyên Tiêu hay lễ Thượng Nguyên, là một trong những ngày lễ lớn nhất đầu năm của người Việt. Dân gian có câu: “Cúng cả năm không bằng Rằm tháng Giêng”, và “Lễ Phật quanh năm không bằng Rằm tháng Giêng”. Vào ngày này, các gia đình vừa cúng Phật, cúng thần linh, cúng gia tiên tại nhà, vừa đi chùa lễ Phật, cầu an, làm việc thiện, gửi gắm ước nguyện về một năm mới bình an, may mắn, hanh thông.
Bài viết này trích nguyên văn bài văn khấn gia tiên rằm tháng Giêng theo sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam (NXB Văn hóa Thông tin), đã đối chiếu với nhiều nguồn báo chí đăng tải. Khi đọc, gia chủ chỉ cần thay phần “Tín chủ (chúng) con là” và “Ngụ tại” bằng họ tên và địa chỉ của mình, giữ nguyên từng lời khấn còn lại.
Thời gian & ý nghĩa
Rằm tháng Giêng là ngày 15 tháng 1 âm lịch, đêm trăng tròn đầu tiên của năm mới. “Nguyên” nghĩa là thứ nhất, “tiêu” nghĩa là đêm, nên Tết Nguyên Tiêu chính là đêm rằm đầu tiên của năm. Năm Đinh Mùi 2027, rằm tháng Giêng rơi vào thứ Bảy, ngày 20 tháng 2 năm 2027 dương lịch, tức ngày 15 tháng Giêng âm lịch, ngày Canh Ngọ, tháng Nhâm Dần, năm Đinh Mùi.
Theo quan niệm dân gian, đêm trăng tròn đầu tiên của năm mới hội tụ linh khí mạnh nhất, là thời điểm trời, đất và con người giao hòa, thích hợp để sở cầu như ý. Trong đạo Phật, đây là ngày lễ quan trọng: các Phật tử tin rằng ánh sáng từ bi của Phật có pháp lực mạnh mẽ, phổ chiếu nhân gian vào ngày này, nên nhiều người đi chùa lễ Phật, cầu an, cúng dường, phóng sinh. Trong tín ngưỡng dân gian, ngày này còn được gọi là lễ Thượng Nguyên và được xem là ngày vía Đức Phật A Di Đà. Rằm tháng Giêng cũng gắn với Tết Trạng Nguyên và từ năm 2003 là Ngày Thơ Việt Nam, thường được tổ chức tại Văn Miếu — Quốc Tử Giám đúng dịp rằm.
Lễ cúng chính thực hiện vào ngày 15 tháng Giêng. Nếu bận việc, gia đình có thể cúng sớm từ chiều ngày 14 tháng Giêng (thứ Sáu, ngày 19 tháng 2 năm 2027 dương lịch). Theo lệ cổ truyền, lễ cúng gia tiên thường tiến hành vào giờ Ngọ (11 giờ đến 13 giờ) ngày chính rằm. Các bảng “giờ đẹp” đăng trên báo chí có khác nhau giữa các nguồn — chẳng hạn VOV2 gợi ý giờ Thìn (7 giờ–9 giờ), giờ Tỵ (9 giờ–11 giờ) hoặc giờ Ngọ (11 giờ–13 giờ), trong khi một chuyên gia được VietnamNet trích dẫn gợi ý giờ Mão (5 giờ–7 giờ), giờ Tỵ (9 giờ–11 giờ) và giờ Thân (15 giờ–17 giờ) — nên gia chủ cứ chọn khung giờ thuận tiện nhất trong ngày chính lễ, quan trọng nhất vẫn là lòng thành.
Sắm lễ rằm tháng Giêng
Ngày Tết Nguyên Tiêu, các gia đình thường chuẩn bị hai mâm cúng: mâm cúng Phật và mâm cúng thần linh, gia tiên. Mâm cúng Phật là lễ chay thanh tịnh, gồm hương, hoa tươi, trà, quả (ngũ quả), xôi gấc, chè trôi nước và các món rau củ chay. Tuyệt đối không để đồ mặn lên bàn thờ Phật. Mâm cúng thần linh, gia tiên là lễ mặn, tương tự mâm cỗ Tết: gà trống luộc, bánh chưng, xôi gấc, giò chả, nem rán, canh măng miến, đĩa xào, kèm hương, hoa tươi, trầu cau, rượu, đèn nến và vàng mã. Có gia đình bày theo lệ “4 bát, 6 đĩa”: bốn bát gồm bát ninh măng, bát mọc, bát miến, bát bóng; sáu đĩa gồm thịt gà luộc, giò chả, nem rán, dưa hành, bánh chưng và một đĩa xào.
Một món không thể thiếu trong mâm lễ rằm tháng Giêng là bánh trôi, tức chè trôi nước. Ý nghĩa của việc ăn bánh trôi ngày Tết Nguyên Tiêu là mong muốn mọi việc quanh năm được hanh thông, trôi chảy, viên mãn như viên bánh tròn đầy. Tùy điều kiện kinh tế và phong tục từng gia đình, mâm cỗ có thể giản tiện hơn; lễ vật cốt ở sự tươi ngon, sạch sẽ và lòng thành, không nhất thiết phải mâm cao cỗ đầy.
Bài văn khấn gia tiên rằm tháng Giêng (toàn văn)
Bài văn khấn dưới đây trích nguyên văn theo sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam (NXB Văn hóa Thông tin), bản đăng trên VOV2 và báo Thể thao và Văn hóa, đã đối chiếu với báo Công Thương, Thăng Long Đạo Quán và nhiều nguồn khác. Gia chủ thắp 3 nén hương, chắp tay thành kính và đọc:
Nam mô A Di Đà Phật! (Đọc 3 lần, cúi lạy 3 lạy)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần.
Con kính lạy Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Thúc Bá Đệ Huynh, Cô Di, Tỷ Muội họ nội họ ngoại.
Tín chủ (chúng) con là: …
Ngụ tại: …
Hôm nay là ngày Rằm tháng Giêng năm Đinh Mùi, gặp tiết Nguyên tiêu, tín chủ con lòng thành, sửa sang hương đăng, sắm sanh lễ vật, dâng lên trước án.
Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long mạch, Tài thần. Cúi xin các ngài linh thiêng nghe thấu lời mời, giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành thụ hưởng lễ vật.
Chúng con kính mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ… nghe lời khẩn cầu, kính mời của con cháu, giáng về chứng giám tâm thành, thụ hưởng lễ vật.
Tín chủ con lại kính mời ông bà tiền chủ, hậu chủ tại gia về hưởng lễ vật, chứng giám lòng thành phù hộ độ trì cho gia chung chúng con được vạn sự tốt lành. Bốn mùa không hạn ách, tám tiết hưởng an bình.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (Đọc 3 lần, cúi lạy 3 lạy)
Khấn xong, vái 3 vái.
Ghi chú về các bản khác nhau: bài khấn trên là bản được nhiều nguồn đăng tải nhất. Một số bản in lại có sai chữ cần tránh: “hương vũ” (bản VOV2) thay vì “hương đăng”, “vạn sự tôn lành” thay vì “vạn sự tốt lành”, “ngày Bản cảnh Thành hoàng” thay vì “ngài Bản cảnh Thành hoàng”, và “các các cụ” thừa một chữ “các”. Bản VOV2 năm 2026 còn có một đoạn dài hơn ở phần mời tiền chủ, hậu chủ: “Tín chủ con lại kính mời các vị vong linh Tiền chủ, Hậu chủ y thảo phụ mộc ở đất này đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng. Nguyện xin các ngài che chở, phù hộ độ trì cho gia đạo chúng con cơ đồ vượng phát, gia đạo bình an, sở cầu như ý, sở nguyện tòng tâm, bốn mùa không hạn ách, tám tiết hưởng thanh bình”, và viết “giáng về linh sàng, chứng giám tâm thành” thay vì “giáng về chứng giám tâm thành”. Gia đình nào vẫn dùng bản dài đó thì cứ đọc theo bản của mình, ý nghĩa không thay đổi.
Ngoài bài khấn gia tiên trên, một số gia đình còn đọc riêng bài văn khấn thần linh trước khi khấn gia tiên. Bài khấn thần linh rằm tháng Giêng, cũng theo sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam và được báo Lao Động, VietnamPlus đăng tải, mở đầu bằng ba lần “Nam mô A Di Đà Phật!”, kính lạy ngài Bản gia thổ địa Long Mạch, các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Phúc đức Tôn thần, ngài tiền hậu địa chủ tài thần, và kính mời ngài Kim Niên đương cai Thái Tuế chí đức Tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương, ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân cùng các vị Tôn thần cai quản trong khu vực, xin phù trì cho toàn gia an lạc, công việc hanh thông, lộc tài tăng tiến, sở cầu tất ứng, sở nguyện tòng tâm.
Văn khấn lễ Phật tại chùa
Rằm tháng Giêng có hai lễ riêng: lễ Phật và lễ gia tiên. Lễ Phật thường làm ở chùa hoặc trước bàn thờ Phật tại gia, bằng mâm chay; lễ gia tiên làm trước bàn thờ tổ tiên trong nhà, bằng mâm mặn hoặc chay. Bài văn khấn lễ Phật tại chùa theo sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam, được báo Thể thao và Văn hóa đăng tải, mở đầu bằng phần dâng hương:
Dốc lòng kính lễ Phật Pháp Tăng thường ở khắp mười phương. (3 lần, mỗi lần lạy 1 lạy)
Nguyện mây hương lành này,
Biến khắp mười phương giới,
Trong có vô biên Phật,
Vô lượng hương trang nghiêm,
Viên mãn đạo Bồ Tát,
Thành tựu hương Như Lai. (1 lạy, và cắm hương vào bát hương)
Dâng hương cúng dàng rồi, dốc lòng kính lễ Phật Pháp Tăng thường ở khắp mười phương. (1 lạy)
Phật thân rực rỡ tựa kim san
Thanh tịnh không gì thể sánh ngang
Vô Thượng Chí Tôn công đức mãn
Cúi đầu con lạy Phật Sơn Vương.
Án phạ nhật ra hồng. (3 lần)
Toàn văn bài khấn tại chùa còn tiếp nối với các bài ca tụng công đức của Đức Phật, phần sám hối và các lời đỉnh lễ Tam Bảo, chư Phật, Bồ Tát; Phật tử đọc theo nghi thức của nhà chùa hoặc theo sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam. Khi đi lễ chùa ngày rằm, điều cốt yếu vẫn là giữ tâm thanh tịnh, ăn mặc chỉnh tề, không chen lấn, không thắp quá nhiều hương gây khói, và làm việc thiện đầu năm.
Cách khấn & lưu ý
Trước khi cúng, gia chủ lau dọn bàn thờ sạch sẽ, lưu ý không xê dịch bát hương; trước khi lau dọn nên thắp một nén hương khấn xin thần linh, thổ địa, tổ tiên về việc sẽ dọn bàn thờ. Thay nước trong, cắm hoa tươi mới — nên dùng hoa tươi như cúc vàng, huệ trắng, tuyệt đối không dùng hoa quả giả để dâng lên bàn thờ. Các đồ dùng đựng lễ mặn như bát, đĩa, đũa, thìa nên dùng đồ mới, riêng biệt, sạch sẽ, không dùng chung với đồ sinh hoạt hằng ngày.
Khi khấn, gia chủ ăn mặc chỉnh tề, thắp 3 nén hương, chắp tay thành kính, đọc rõ ràng, chậm rãi từng lời, xưng đúng họ tên và địa chỉ của mình ở chỗ “Tín chủ (chúng) con là” và “Ngụ tại”. Nếu cha mẹ còn sống thì khi xưng danh tổ tiên, phần “Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ” vẫn giữ nguyên theo bản cổ truyền, vì đó là cách xưng chung với các bậc tổ tiên nhiều đời. Đọc xong bài khấn thì vái 3 vái, chờ hương cháy được một tuần rồi mới hạ lễ, hóa vàng (nếu có) và thụ lộc cùng gia đình.
Điều quan trọng nhất của lễ rằm tháng Giêng vẫn là sự thành tâm: “Lễ bạc lòng thành”, mâm cỗ không cần quá cầu kỳ, điều cốt yếu là lòng biết ơn hướng về tổ tiên, thần linh và ước nguyện một năm mới bình an. Đây cũng là dịp cả nhà sum họp sau Tết, nhắc nhau gìn giữ nếp nhà, rồi cùng nhau đi chùa lễ Phật, thả đèn hoa đăng, làm việc thiện đầu năm.
Nguồn tham khảo
Văn khấn cổ truyền Việt Nam, NXB Văn hóa Thông tin (sách gốc của toàn văn bài khấn; trích dẫn qua các báo dưới đây).
VOV2 — “Văn khấn Rằm tháng Giêng 2026 chuẩn nhất” (bản Bính Ngọ 2026, trích lược theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam): https://vov2.vov.vn/doi-song-xa-hoi/van-khan-ram-thang-gieng-2026-chuan-nhat-57357.vov2
Báo Thể thao và Văn hóa — “Bài cúng rằm tháng Giêng tại nhà, Văn khấn Rằm tháng Giêng tại chùa” (toàn văn theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam, gồm bài khấn gia tiên, bài khấn tại chùa và mâm lễ): https://conghien.thethaovanhoa.vn/xa-hoi/bai-cung-ram-thang-gieng-tai-nha-van-khan-ram-thang-gieng-tai-chua-n20200208094114248.htm
Báo Lao Động — “Văn khấn Rằm tháng Giêng năm Bính Ngọ 2026 đầy đủ và chi tiết” (bài khấn thần linh theo sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam): https://laodong.vn/gia-dinh-hon-nhan/van-khan-ram-thang-gieng-nam-binh-ngo-2026-day-du-va-chi-tiet-1661676.ldo
VietnamPlus (TTXVN) — “Văn khấn Rằm tháng Giêng năm Bính Ngọ 2026 chi tiết và đầy đủ nhất” (ngày rằm, mâm cúng Phật và gia tiên, bài khấn thần linh): https://www.vietnamplus.vn/van-khan-ram-thang-gieng-nam-binh-ngo-2026-chi-tiet-va-day-du-nhat-post1095702.vnp
Báo Công Thương — “Ý nghĩa việc cúng Rằm tháng Giêng và văn khấn đầy đủ, chính xác nhất” (đối chiếu toàn văn bài khấn gia tiên): https://congthuong.vn/y-nghia-viec-cung-ram-thang-gieng-va-van-khan-day-du-chinh-xac-nhat-302202.html
Thăng Long Đạo Quán — “Tuyển tập trọn bộ văn khấn gia tiên ngày rằm đầy đủ nhất” (đối chiếu toàn văn bài khấn rằm tháng Giêng): https://thanglongdaoquan.vn/van-khan-gia-tien-ngay-ram/amp/
VOV — “Có thể cúng rằm tháng Giêng vào ngày 13?” (về việc cúng rằm sớm và các khung giờ cúng): https://vov.vn/doi-song/co-the-cung-ram-thang-gieng-vao-ngay-13-post1271836.vov
VietnamNet — “Cúng Rằm tháng Giêng năm 2026 ngày, giờ nào đẹp?” (về ngày giờ cúng rằm; giờ đẹp theo chuyên gia phong thủy Nguyễn Song Hà): https://vietnamnet.vn/cung-ram-thang-gieng-nam-2026-ngay-gio-nao-dep-2493108.html
Thiên Tuệ — “Rằm tháng Giêng 2027 là ngày nào, cúng giờ nào?” (xác nhận rằm tháng Giêng Đinh Mùi: thứ Bảy, 20/2/2027, ngày Canh Ngọ): https://thientue.vn/ram-thang-gieng-2027.html



Thảo luận