Văn khấn gia tiên mùng 1 Tết Đinh Mùi 2027 — lễ Tân niên cúng tổ tiên đầu năm

Sáng mùng 1 Tết Đinh Mùi (thứ Bảy, 6/2/2027), con cháu dâng mâm cỗ lên bàn thờ gia tiên, đọc bài văn khấn cổ truyền để mời tổ tiên về hưởng lễ đầu năm và cầu một năm mới an khang, thuận lợi.

Tủ thờ gỗ khảm, lư hương đồng, hoa và mâm cỗ cúng Tết 2024

Mở đầu

Mùng 1 Tết là ngày đầu tiên của năm mới âm lịch, ngày mà mọi gia đình Việt hướng về bàn thờ gia tiên để mở đầu một năm bằng lễ Tân niên. Sau đêm giao thừa tiễn năm cũ, sáng mùng 1, con cháu sửa soạn mâm cỗ, thắp nén hương thơm, đọc bài văn khấn để kính mời tổ tiên về hưởng lễ đầu năm, chứng giám lòng thành và phù hộ cho cả nhà một năm mới bình an. Đây là một trong những nghi lễ quan trọng nhất của Tết Nguyên đán, được giữ gìn qua nhiều thế hệ.

Khác với lễ giao thừa — khoảnh khắc chuyển giao giữa hai năm, diễn ra vào lúc nửa đêm — lễ mùng 1 là lễ cúng đầu tiên của năm mới, diễn ra trong ánh sáng ban ngày, khi cả nhà đã sum họp đông đủ. Lễ cúng không cầu kỳ ở hình thức mà cốt ở lòng thành: mâm cỗ có thể lớn hay nhỏ tùy điều kiện mỗi nhà, nhưng bài văn khấn thì cần đọc cho đúng, đủ, rõ ràng, vì đó là lời con cháu thưa gửi trực tiếp với tổ tiên.

Thời gian & ý nghĩa

Tết Đinh Mùi 2027: mùng 1 tháng Giêng nhằm thứ Bảy, ngày 6 tháng 2 năm 2027 dương lịch. Tháng Chạp năm Bính Ngọ chỉ có 29 ngày nên năm nay không có ngày 30 Tết; lễ giao thừa diễn ra vào đêm thứ Sáu, 5 tháng 2 (đêm 29 tháng Chạp), và sáng hôm sau — mùng 1 — là lễ Tân niên cúng gia tiên. Theo hướng dẫn trên báo Vietnamnet, lễ cúng mùng 1 thường được thực hiện vào sáng sớm, khoảng thời gian tốt nhất là từ 5 giờ đến 11 giờ.

Tên gọi “Nguyên đán” có nghĩa là buổi sáng đầu tiên của năm: “nguyên” là đầu, “đán” là buổi sáng. Bởi vậy lễ cúng sáng mùng 1 còn được gọi là lễ Nguyên đán — lễ cúng của buổi sáng đầu năm. Ý nghĩa của lễ không chỉ là cầu may: đó là lúc con cháu tưởng niệm công ơn tổ tiên “như trời cao biển rộng”, nhắc nhau về cội nguồn trước khi bước vào một năm mới với bao dự định. Lời khấn đầu năm vì thế vừa là lời tri ân, vừa là lời hứa sống hiếu thuận, chăm chỉ trong năm mới.

Sắm lễ (mâm cúng mùng 1 Tết)

Theo nhà nghiên cứu văn hóa, chuyên gia phong thủy Phạm Đình Hải (Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam), cỗ cúng các ngày Tết như mùng 1, mùng 2, mùng 3 chủ yếu là các phẩm vật đã làm sẵn và có thể chuẩn bị giống nhau. Trên ban thờ thường đã bày sẵn vàng mã, bánh chưng, ngũ quả, hoa tươi, các loại bánh kẹo từ trước Tết; đến sáng mùng 1, gia chủ chỉ cần nấu cơm, canh, thay rượu, nước và thắp hương làm lễ “mời các vị thần và gia tiên”. Quan trọng nhất là mâm cỗ cần có cơm nóng, canh nóng, rượu mới và nước mới.

Mâm cỗ mặn mỗi miền một khác. Miền Bắc thường bày 4 bát, 4 đĩa tượng trưng cho tứ trụ, bốn mùa, bốn phương — bốn đĩa gồm gà luộc, thịt lợn, giò lụa, chả quế, thêm đĩa xôi gấc đỏ; bốn bát gồm chân giò hầm măng, bóng thả, miến dong, mọc nấm thả. Nhà cầu kỳ hơn có thể làm 6 bát, 6 đĩa hoặc 8 bát, 8 đĩa. Miền Trung chuộng các món mặn đậm đà như nem lụi, bò nướng sả ớt, heo quay, gà quay, bò nấu thưng, thịt ngâm nước mắm, kèm bánh tráng, rau sống và các món trộn. Miền Nam không thể thiếu thịt kho trứng, canh khổ qua, chả giò chiên, lạp xưởng tươi, gỏi gà xé phay, kiệu và bánh tét.

Bên cạnh mâm mặn, nhiều gia đình chọn mâm cúng chay dâng lên tổ tiên vào mùng 1 — rau củ xào chay, đậu hũ chiên, đậu hũ xào nấm, canh nấm chay, xôi. Dù mặn hay chay, mâm cúng đều cần thêm hương, hoa, trà, quả, trầu cau, rượu và nước sạch. Mâm cỗ vừa sức với điều kiện gia đình mới là đúng lễ: lòng thành quan trọng hơn sự đầy đặn.

Bài văn khấn gia tiên mùng 1 Tết (toàn văn)

Bài văn khấn dưới đây được trích nguyên văn theo sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam (NXB Văn hóa Thông tin), như báo Vietnamnet đã đăng tải; bài đã điền sẵn “năm Đinh Mùi”, còn chỗ dấu “…” gia chủ tự điền họ tên người khấn và địa chỉ nơi ở. Bài khấn này cũng là bản được nhiều nguồn đăng tải giống nhau — xem mục “Biến thể văn bản” ở cuối bài.

Nam mô A Di Đà Phật (3 lần).

Con lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.

Con kính lạy Đức Đương lai hạ sinh Di Lặc tôn Phật.

Con kính lạy các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, bá thúc huynh đệ, đường thượng tiên linh và các hương hồn nội tộc, ngoại tộc.

Hôm nay là ngày mùng 1, tháng Giêng, năm Đinh Mùi.

Chúng con là: … Hiện cư ngụ tại: …

Nay theo tuế luật, âm dương vận hành tới tuần Nguyên đán, mùng 1 đầu xuân, đón mừng năm mới. Con cháu tưởng niệm ân đức tổ tiên như trời cao biển rộng, khôn đem tấc cỏ báo đáp ba xuân.

Chúng con cùng toàn thể con cháu trong nhà sửa sang lễ vật, oản quả hương hoa kính dâng trước án.

Kính mời các cụ cao tằng Tổ khảo, cao tằng Tổ tỷ, bá thúc đệ huynh, cô di tỷ muội, nam nữ tử tôn nội ngoại, cúi xin thương xót con cháu, linh thiêng giáng về linh sàng, phù hộ độ trì con cháu năm mới an khang, mọi bề thuận lợi, sự nghiệp hanh thông, bốn mùa không hạn ách nào xâm hại, tám tiết có điềm lành tiếp ứng.

Tín chủ chúng con đồng tâm kính mời các vị vong linh, tiền chủ, hậu chủ ở trong đất này cùng về hâm hưởng, phù hộ cho chúng con được bách sự như ý, vạn sự cát tường.

Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin chứng giám phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật (3 lần, 3 lạy).

Cách khấn & lưu ý

Trước khi khấn, gia chủ bày lễ lên bàn thờ, thắp hương, ăn mặc nghiêm chỉnh, gọn gàng, có thể cùng toàn thể con cháu trong nhà lễ. Người khấn đọc rõ ràng, chậm rãi, nêu rõ ngày tháng, họ tên và địa chỉ nơi ở rồi mới đọc tiếp toàn văn. Sau khi khấn xong thì lạy ba lạy, chờ hương tàn rồi hạ lễ, thụ lộc cùng cả nhà.

Về văn bản bài khấn, các nguồn đối chiếu có một vài khác biệt nhỏ về chữ, không đổi nghĩa. Bản đăng trên VOH viết “mồng 1 tháng Giêng” thay cho “mùng 1”, viết “Đức Đương Lai Hạ Sanh Di Lặc Tôn Phật” thay cho “Đức Đương lai hạ sinh Di Lặc tôn Phật”, mở đầu bằng “Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)” thay cho “(3 lần)”, và có thêm câu “Do đó, chúng con cùng toàn thể con cháu trong nhà sửa sang lễ vật, hương hoa nước quả, thắp nén hương thơm, thành kính dâng lên trước án” thay cho câu “Chúng con cùng toàn thể con cháu trong nhà sửa sang lễ vật, oản quả hương hoa kính dâng trước án”. Báo Pháp Luật TP. Hồ Chí Minh (đăng trên PLO) dùng “mồng 1” và “oản quả hương hoa” như bản chính trong bài này. Người khấn có thể dùng bất kỳ bản nào trong số này; bài chính ở trên là bản được sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam và báo Vietnamnet đăng tải, cũng là bản phổ biến nhất.

Ngày mùng 1, gia chủ nên kiêng cãi vã, nói điều xui và làm vỡ đồ vật trong nhà. Đây là ngày đầu năm, mọi lời nói, việc làm đều được coi là điềm cho cả năm, nên cả nhà giữ hòa khí, nói lời lành, chúc nhau những điều tốt đẹp.

Nguồn tham khảo

Sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam, NXB Văn hóa Thông tin (nguồn gốc bài khấn, dẫn lại qua báo Vietnamnet).

Báo Vietnamnet — “Cách cúng mùng 1 tết Bính Ngọ 2026 chi tiết, chuẩn truyền thống”: https://vietnamnet.vn/cach-cung-mung-1-tet-binh-ngo-2026-chi-tiet-chuan-truyen-thong-2489453.html

VOH — “10 bài văn khấn mùng 1 Tết chi tiết và đúng chuẩn” (mẫu 1, văn khấn gia tiên): https://voh.com.vn/thuong-thuc/van-khan-mung-1-tet-512232.html

Báo Pháp Luật TP. Hồ Chí Minh — “Mùng 1 Tết phải cúng sao cho đúng?”: https://plo.vn/mung-1-tet-phai-cung-sao-cho-dung-post422688.html

Infonet (Vietnamnet) — “Cách cúng Phật Thánh, gia tiên ngày mồng 1 Tết” (dẫn sách Văn khấn cổ truyền Việt Nam, NXB Văn hóa Thông tin): https://infonet.vietnamnet.vn/cach-cung-phat-thanh-gia-tien-ngay-mong-1-tet-124466.html

Thư viện Pháp luật — “Tết Âm lịch 2027 vào ngày bao nhiêu dương, mùng 1 Tết ngày mấy?” (xác minh ngày mùng 1 Tết Đinh Mùi 2027): https://thuvienphapluat.vn/phap-luat/ho-tro-phap-luat/tet-nam-nay-vao-ngay-bao-nhieu-duong-tet-am-lich-2027-vao-ngay-bao-nhieu-duong-mung-1-tet-ngay-may--212348-299892.html

FPT — “Tết Bính Ngọ 2026 có 30 Tết không?”: https://fpt.vn/tin-tuc/tet-binh-ngo-2026-co-30-tet-khong-13606.html

Thảo luận

Đọc tiếp trong Văn Hoá

Xem tất cả